کشف بخار آب روی سیارک سِرس
نویسنده: مریم فانی
تاریخ انتشار: چهارشنبه 7 آبان 1393 - 19:21
کلمات کلیدی: کمربند، سیارک،سرس،نجوم، پلانک، منظومه شمسی،کوئیپر

مشاهدات دقیق و کامل از سیارک سرس (Ceres) حاکی از نشانه های آشکاری از وجود آب بر روی این سیارک است. یک تیم بین المللی ستاره شناسان که در زمینه فیزیک نجومی کارمی کنند، با حضور توماس مولر ،از موسسه ماکس پلانک، با استفاده از رصدخانه هرشل اثر آب را در سرس یافتند.

بر اساس تحقیقات این گروه، به نظر میرسد که اگر سرس با فاصله کمتری از خورشید عبور کند، مقدار بخار آب در مدار سیارک یک روند افزایشی را طی می کند. این موضوع یافته ها و نشانه های قبلی را در مورد اینکه شاید منابع آب یا یخ در کمربند اصلی سیارکها وجود داشته باشد، تأیید می کند. با این وجود، همچنین باعث مطرح شدن سوالات بیشتری درباره منبع اصلی و نحوه توزیع آب در منظومه شمسی می شود.

در نواحی کوهستانی زمین، قسمتهای مرتفع تر پوشیده با یخ و برف به وسیله خط مرزی یخ و برف از قسمتهای پایین تر گرم جدا می شوند. یک خط مرزی یخ و برف به همان شکل در منظومه شمسی (و یا در هر سیستم متشکل از سیارات) وجود دارد. حداقل در مراحل اولیه شکل گیری سیاره، نواحی داخلی نزدیک به خورشید آنقدر داغ هستند که یک منبع پایدار از یخ و برف نمی تواند در آن وجود داشته باشد. این خط مرزی یخ و برف در مسافتی در حدود 5 واحد نجومی ( 750 میلیون کیلومتر) از خورشید قرار دارد و انتظار بر این است که یخ آبی بر روی شیء هایی که فرای این مرز شکل گرفته اند وجود داشته باشند،

 مثلاً: بر روی سیارات بیرونی، دنباله دارها، اجسام کوچک در کمربند کوئیپر ، دورتر از نپتون و دورتر از آن تا نزدیکی لبه خارجی منظورمه شمسی در ابر اُرت.

 

 سیارک سرس در مدار خود به دور خورشید بهمراه بخار آب در اطراف آن.

 

اما اخیراً شاهد شواهدی مبنی بر وجود اجرام کوچک محتوی یخ در کمربند سیارکی هستیم که حدوداً 2 تا 3 واحد نجومی از خورشید فاصله دارند.

بعضی از این اجرام از خود فورانهای نامنظم مشابه دنباله دارها، نشان می دهند، بنابراین برخی از منجمان از کمربند اصلی دنباله دارها صحبت می کنند. اما تا به حال هیچگونه مدرک مستقیمی از وجود آب پیدا نشده است.

یک تیم بین المللی از دانشمندان شامل توماس مولر از MPE مشاهدات مفصلی از سیارک سرس که جرمی در کمربند سیارکی است، به دست آوردند و نشانه های آشکاری از وجود آب روی آن را پیدا کردند.

به کمک ابزار HIFI در رصدخانه فضایی مادون قرمز هرشل، دانشمندان موفق شدند تا طیفی در دوره چند ماهه ضبط کنند که شامل نشانه منحصر بفردی از بخار آب می باشد.

توماس مولر می گوید: " نواحی تیره روی سطح که در تصاویر به دست آمده است به مسیرهای حرکت آب نسبت داده می شود. این نواحی یا مناطق گرمتر را نشان می دهند و یا چاله هایی می باشند که در اثر برخورد، لایه های یخ را به سمت پایین فشرده است."

« به علاوه توانستیم پیگیری کنیم که چطور مقدار آب در طول مسیر حرکت سیارک در اطراف خورشید تغییر می کند. اگر این سیارک با فاصله کمتری از خورشید عبور کند، آثار وجود آب  روی آن افزایش می یابد و سپس با حرکت دورتر از خورشید دوباره کاهش می یابد. »

رویهم رفته، سرس شیء تاریکی است که فقط ده درصد از نورخورشید را منعکس می کند. در آنجا سطوح یخی روشن دیده نمی شود. بنابراین آب و یخ در زیر لایه های گرد و غبار هستند و تنها در جاهایی که یخ نزدیک به سطح است، امکان دارد که قابل دیدن باشد.

وجود این لایه عایق روی سطح سرس، خود احتمالاً دلیلی بر این است که یخ می تواند روی سرس دوام بیاورد. به خاطر تشعشع زیاد خورشیدی، عمر یخ روی سطح کوتاه است.

با وجودیکه بودن آب روی سرس ثابت شده است، ولی هنوز سوالاتی درباره منبع و منشأ آب روی این سیارک وجود دارد.

آیا سیارک زمانی که منظورمه شمسی در مراحل اولیه خود بوده است، از مخلوطی از تکه های سنگی که به طور جدا شکل گرفته و تکه های یخی که از فضای خارج از منظومه شمسی وارد شده است تشکیل گردیده؟

در این صورت چطور یخ در دمای بالایی که بعداً به وجود آمده، می توانسته همچنان باقی بماند؟

یا اینکه آیا یخ روی سرس، در مرحله بعدی فعل و انفعالات منظومه شمسی به شکل اجسام یخی کوچک به وجود آمده است؟

حفره های روی سطح ماه حاکی از مرحله ای در شکل گیری منظومه شمسی است که تحت برخوردهای زیاد بوده است. احتمالاً آب اقیانوسها توسط دنباله دارها در مرحله بعدی شکل گیری منظومه شمسی به زمین رسیده است.

شاید ابتدا سرس به وجود آمده و در حدود 700 سال بعد، یخ آبی در آن ایجاد شده است.

شکل کروی و ساختار لایه لایه سیارک (شامل هسته، جبه و پوسته)، دلیلی بر این موضوع است که سیارک با سرعت زیادی در روزهای اولیه حیات منظومه شمسی شکل گرفته است.

اما فرضیه سومی مبتنی بر شکل گیری سیارک در نقطه ای دور از خورشید و فراتر از خط مرزی یخ و برف وجود دارد. هنوز دلیل قانع کننده ای وجود ندارد که چطور این سیارک به قسمتهای داخلی منظومه شمسی مهاجرت کرده است.

مأموریت فضاپیمای Rosrtta ( رفتن به دنباله دار Churyumov-Gerasimenko )، مأموریت DAWN ( رفتن به سرس ) و مأموریت New Horizons (رفتن به سیستم پلتون) می باشند، که باعث می شوند تا موضوعات مربوط به اجرام یخی، همچنان در مرکز توجه قرار گیرد. سیارک سرس به عنوان نزدیکترین جسم یخی به خورشید، نقش مهمی را ایفا می کند و توماس مولر چشم انتظار مأموریت های پیشروست.

به منظور فهم اینکه چگونه آب و یخ روی منظومه شمسی توزیع می شوند، سرس در این راستا کلیدی راه گشا است.

همچنین این سیارک در کنار اروپا (قمر مشتری) اینسلدوس (قمر زحل) یکی از کاندیداهای بالقوه برای زندگی فرازمینی است.

زمانی که مأموریت DAWN ناسا به سرس برسد، انتظار داریم که چیزهای بیشتری حتی درباره منبع آب در منظومه شمسی بدانیم.

 

منبع:www.mpe.mpg.de

این مطلب را می پسندید؟
می پسندم
نظرات
بحرانی
چهارشنبه 7 آبان 1393 - 20:20

عالی بود. ممنون از شما


شما هم نظر بدهید...
نام شما
پست الکترونیک
 
ارسال نظر
این مطلب را به اشتراک بگذارید...